|
Specyficzna architektura i sposoby zdobienia wnętrz:
Obiektem budownictwa sitarskiego jest jedyna zachowana w Biłgoraju zagroda, znajdująca się przy ulicy Nastawnej 32, należąca do Muzeum Ziemi Biłgorajskiej.
Dom mieszkalny zbudowany został przez jego pierwszego właściciela Andrzeja Grabińskiego w 1810 roku. Dom jest budynkiem dwutraktowym, konstrukcji węglowej. Pokryty jest dachem czterospadowym, krytym gontem. Główne wejście znajduje się od ulicy, prowadzące przez ganek nakryty daszkiem, wspartym na czterech kolumienkach. Wewnątrz budynek przedzielony jest na dwie części. Obie składają się z dwóch pomieszczeń – kuchni i pokoju od ulicy. Jeden z pokoi pełni funkcję pracowni, w której kobiety tkały płócienka. Zgodnie z tradycją budownictwa sitarskiego i potrzebami warsztatowymi są duże (po 12 szybek), wpuszczając do wnętrza dużo światła. Wysoko podmórówka domu umożliwia posiadanie murowanych piwnic, a w nich murowany i podlepiany gliną piec – kuchnia.
Do domu przylega ścianą szczytową drewutnia, budowla o konstrukcji mieszanej: sumikowo- łątkowej i węgłowej. Ten dach jest również pokryty gontem, dwuspadowy. Drzwi proste, zbite z desek. Drewutnia pełniła funkcję składu drewna oraz pracowni sitarskiej, w której wyrabiał łuby do oprawiana sit. W drewutni zaprezentowano wyrób siatek z łyka tzw. raczy. W sąsiedztwie drewutni stoi dwukomorowy spichlerz ze stryszkiem. Przy ścianie frontowej znajdują się podcienie, wsparte na trzech słupach. Na parterze znajdują się dwie komory do magazynowania płodów rolnych. Strome schody prowadza na stryszek. Do spichlerza przylega wozownia, służąca do przechowywania sprzętu rolniczego. Ma konstrukcje otwartą, wspartą na trzech słupach i jednej pełnej ścianie tylnej. Znajdują się tu wozy i sanie. W zachodniej części zagrody znajduje się budynek inwentarski o węgłowej konstrukcji ścian i dwuspadowym dachu. Mieściły się tu: owczarnia, obora, stajnia i cielętniak.
Zagroda ogrodzona jest z trzech stron płotem sztachetowym, zaś w czwartej dranicowym, charakterystycznym dla puszczańskich wiosek podbiłgorajskich. W zasadzie budownictwo sitarskie niewiele różni się od typowej architektury małomiasteczkowej tej części Lubelszczyzny. Jego najbardziej charakterystycznym elementem są wspominane duże okna, konieczne w warsztacie rzemieślniczym. Jednak różnice widoczne są w wyposażeniu domów. Wynika to z wędrownego charakteru życia sitarzy, którzy z podróży po świecie przywozili oryginalne przedmioty i sprzęty uchodzące za przedmioty luksusu np. samowary, lampy naftowe, świeczniki.
|